P U L M A N
Public Libraries Mobilising Advanced Network

MANIFEST IZ OEIRASA
PULMANOV DNEVNI RED ZA E-EVROPU

Ministri, visoki politicari i ljudi od struke iz 36 evropskih zemalja ukljucujuci zemlje clanice EU, zemlje kandidate za prijem i susjedne zemlje osvrnuli su se na sledece prioritete na politickoj konferenciji PULMAN projekta u Oeirasu, Portugal, koja je odrzana 13-14. marta 2003. godine.

Predstavnici svih zemalja saglasni su da je neophodno obezbijediti finansiranje i podrsku na nacionalnom i lokalnom nivou:

- da se osnazi uloga javnih biblioteka kao vitalnih ustanova koje ispunjavaju zahtjeve akcionog plana E-Evrope, tako sto ce se ubrzati njihov razvoj kao pristupnih centara digitalnim izvorima;

- da se zadovolje zelje svih gradjana informacionog drustva putem modernizivanih usluga javnih biblioteka, tako sto bi se stimulisalo preuzimanje politike i prakse promovisanih od strane PULMAN projekta.

Da bi postigle ove ciljeve, javne biblioteke moraju:

- da ponude nove servise, uvodeci digitalne tehnologije, koje ce citaoce staviti u poziciju da ostvare svoje licne ambicije u svijetu koji se brzo mijenja i koje ce doprinijeti drustvenoj koheziji I uspjesnoj evropskoj ekonomiji baziranoj na znanju;

- da vidno poboljsaju pristup gradjana u koriscenju usluga javnih biblioteka, narocito onih gradjana koji su u riziku socijalne ili digitalne marginalizacije, nadogradjujuci se na korisnicke baze od preko 150 miliona registrovanih clanova javnih biblioteka u 36 zemalja PULMAN mreze.

Na PULMAN konferenciji se doslo do zakljucka da ce gradjani imati znatnu korist od koherentne podrske servisima javnih biblioteka na lokalnom, nacionalnom i evropskom nivou u cetiri specificne oblasti.

CIVILNO DRUSTVO (demokratija i gradjanstvo)

Javne bibloteke bi trebalo:

- da gaje osjecaj za gradjansko, demokratsko drustvo, opiruci se marginalizaciji, tako sto bi gradjanima nudile otvorene, privlacne I ugodne prostore, kao i obuku u cilju koriscenja elektronskih izvora. Narocito se treba usredsrediti na potrebe posebnih grupa korisnika kao sto su invalidi, omladina, stari, nezaposleni i ljudi koji zive u ruralnim sredinama;

- da stimulisu preuzimanje usluga u cilju stvaranja e-upravljanja, e-zdravstvenih usluga, e-trgovanja, kao i e-usavrsavanja, putem pojednostavljenog i neometanog pristupa eklektronskim izvorima.

PERMANENTNO USAVRSAVANJE

Javne biblioteke bi trebalo:

- da se usredsrede na potrebe djece i onih koji vode brigu o njima, nudeci zabavno, pouzdano i stimulativno okruzenje za skolsku aktivnost i razonodu, ukljucujuci igre i nove tehnologije te zakljucivanjem partnerskih odnosa sa skolama i ostalim obrazovnim tijelima;

- da razvijaju svoju ulogu kao centra za de-institucionalizovano i neformalno obrazovanje, koji nudi sadrzaj, obuku i podrsku gradjanima u svim etapama zivota, do maksimuma koristeci potencijale e-(elektronskog) usavrsavanja;

- da doprinose razvoju funkcionalno pismenog informativnog drustva tako sto bi kontinuirano promovisale citanje, u svim oblicima, ukljucujuci WWW.

EKONOMSKI I DRUSTVENI RAZVOJ

Javne biblioteke bi trebalo:

- da pomognu da se poboljsa digitalna pismenost i sprijeci neujednacenost u koriscenju DT, nadovezujuci se na osvjedoceni uspjeh sirom Evrope koriscenih punktova slobodnog pristupa internetu (PIAP), obezbjedjujuci pristup i obuku populaciji izlozenoj riziku marginalizacije, i pruzajuci usluge preko novih kanala kao sto je digitalna TV, u mjeri u kojoj oni postaju dostupni u lokalnim uslovima;

- da saradjuju sa lokalnim poslovnim grupacijama i ostalim usluznim organizacijama kako bi se podstakao rast ekonomije znanja u Evropi, uz nudjenje evaluisanih informacionih usluga.

KULTURNA RAZNOLIKOST

Javne biblioteke bi trebalo:

- da ohrabruju osjecaj pripadnosti lokalnom okruzenju, porodicnoj istoriji i sredini u ovom sve vise globalizovnom svijetu tako sto bi pomogle da se stvore, ucine dostupnim i sacuvaju za buduce generacije svi oni digitalni sadrzaji koji se cuvaju u lokalnim javnim bibliotekama, muzejima i arhivima;

- da podrzavaju etnicke, kulturne, jezicke i vjerske razlicitosti, kulturni identitet i drustvenu integraciju, narocito tako sto bi se lokalno stanovnistvo i drustvene grupacije ukljucilvali u formiranje 'kolektivnog pamcenja' digitalizovanog u resurse dostupne svima;

Dokumenti relevantni za Oeiras manifest

- IFLA Glazgovska deklaracija o bibliotekama, informacionim uslugama i intelektualnoj slobodi (2002)
- IFLA Internet manifest (2002)
- NAPLE deklaracija o evropskim javnim bibliotakama u razvoju (2002)
- EBLIDA deklaracija o ulozi biblioteka u permanentnom obrazovanju (2001)
- Usluge javnih biblioteka: IFLA/UNESCO razvojne smjernice (2001)
- Savjet Evrope/EBLIDA smjernice o biblioteckoj legislative i politici u Evropi
- Deklaracija iz Kopenhagena (1999)
- Lojvenska deklaracija (1998)
- Izvjestaj o ulozi biblioteka u modernom svijetu Komiteta za kulturu, omladinu, obrazovanje I medije Parlamenta Evrope
- IFLA/UNESCO manifest o javnim bibliotekama

PULMAN mreza: Albanija, Austrija, Bjelorusija, Bosna I Hercegovina, Bugarska, Hrvatska, Ceska Rep., Danska, Estonija, Finska, Francuska, Njemacka, Grcka, Madjarska, Irska, Italija, Latvija, Litvanija, Luksemburg, Makedonija, Moldova, Holandija, Norveska, Poljska, Portugal, Rumunija, Rusija, Slovacka Rep., Slovenija, Spanija, Svedska, Turska, Ukraina, Velika Britanija, Jugoslavija (Srbija I Crna Gora)

http://europa.eu.int/information_society/eeurope/index_en.htm
http://www.pulmanweb.org/DGMs/DGMs.htm
http://www.libecon.org

AKCIONI PLAN IZ OEIRASA

PULMAN konferencija apeluje na ministre, politicare I ljude iz struke na nacionalnom i lokalnom nivou da u odredjenom vremenskom roku:

1. uspostave strategije koje ce koristiti I razvijati sposobnosti I infrastrukturu fizicki jedinstvene evropske mreze javnih biblioteka sa ciljem da se razvije njihov puni drustveni, kulturni I ekonomski potencijal;

2. procijene nacionalne I lokalne prioritete u finansiranju kljucnih aktivnosti kao sto su obezbjedjenje pristupa elektronskim resursima I Internetu, digitalizacija, promovisanje novih usluga, obezbjedjenje adekvatne tehnicke infrastrukture, ukljucujuci sirokomreznu povezanost, tamo gje je to moguce;

3. razmisle o osnivanju nadsektorskih agencija i medjuministarskom povezivanju u cilju koordinisanog donosenja politickih odluka u sektoru kulturnog nasljedja (javne biblioteke, muzeji i arhivi);

4. razvijaju efikasno partnerstvo izmedju sektora lokalnog kulturnog nasljedja i ostalih kljucnih ekonomskih i drustvenih sektora (tj. obrazovanja, zaposljavanja, turizma, opstinskih organizacija, itd.) kako bi se olaksalo prestrukturisanje sektora lokalnih javnih usluga, kao i njegovo efikasno finansijsko vodjenje;

5. obezbijede interaktivni pristup kulturnim sadrzajima uz pomoc savremenih, multimedijalnih digitalnih resursa koji dokumentuju lokalnu istoriju, knjizevnost, umjetnost, muziku i zajednicke interese, upakovane, tamo gjde je to moguce, u formu obrazovnih resursa;

6. pomognu razvoj Centara vrhunskih standarda I stimulisu preuzimanje dobre prakse, tamo gdje je neophodno i kao polazista za siru implementaciju inovativnih usluga javnih biblioteka;

7. uvedu u praksu politiku zaposljavanja I treninga u cilju da javne biblioteke dobiju kapacitete I vjestine I na efikasan nacin odgovore na potrebe korisnika, tj. da ih upucuju u koriscenjenje tehnologija informacinog drustva;

8. prate promjene u potrebama korisnika javnih biblioteka kao dio utemeljenog planiranja politike razvoja I investiranja;

9. redovno mjere I vrijednuju narocito one usluge javnih biblioteka koje se ticu koriscenja novih tehnologija I uspostave referensne kriterije za procjenu efekata finansiranja;

10. predlazu kontinuitet istrazivackih aktivnosti na nacionalnom ili evropskom nivou bazirane, gdje je to izvodljivo, na partnerskim odnosima sa lokalnim I privatnim sektorskim organizacijama obucenim za proces pristupa informacijama, stvaranja I digitalizacije kulturnih sadrzaja.

Oeiras, mart 2003.